Vragen? Bel: 035-740 0250

Defensie en handel

Macro analyse.

Vanmorgen viel in verschillende media te lezen dat Trump voor het eerst een koppeling maakt tussen handel en defensie. Een niet erg verrassende koppeling want oorlogen breken vaak uit om elkaars handelswaar. Hoewel vrijhandel gestimuleerd moet worden, vinden er achter de schermen vaak machtsspelletjes plaats om economische concurrenten te frustreren en een opkomende economische macht die te groot dreigt te worden in de kiem te smoren.

Handel en oorlog hebben meer met elkaar te maken dan menigeen wellicht veronderstelt. Volgens historici gaan valuta- en handelsoorlogen vaak vooraf aan een echte oorlog. Het is om die reden niet vreemd dat de VS blijft hameren op meer defensie uitgaven.

Scepsis Europa
Volgens EU president Donald Tusk geeft Europa tegenwoordig meer uit aan defensie dan Rusland en evenveel als China. Sinds de oprichting van de NAVO is er slechts één keer een beroep gedaan op artikel 5, waarin staat dat een aanval op een bondgenoot wordt opgevat als een aanval op alle bondgenoten binnen NAVO. Die ene keer was na de aanslagen op 9/11. Het lijkt erop of de Amerikanen behoorlijk in het nauw zitten. Hun bondgenoten doen te weinig, in de ogen van de VS, en de vijand wordt sterker. Een vijand die ook steeds meer toenadering zoekt tot de bondgenoten van de VS.

Wat wil Trump bereiken?
Wil hij dat de Europese bondgenoten meer gaan uitgeven aan defensie om Rusland en China af te schrikken? Dit terwijl Europa ook veel handel drijft met deze landen. De Fransen hebben zelfs in 2015 de levering van oorlogsschepen aan Rusland moeten staken. Het contract ter waarde van EUR 1,2 miljard zal zeker onder druk van de VS zijn geroyeerd. Defensie uitgaven zijn ook handel.

Het lijkt erop dat er steeds meer spanning komt tussen de VS en aan de andere kant China/Rusland. Europa ligt letterlijk en figuurlijk tussen beide kampen. Aan de ene kant willen wij goede betrekkingen met beide landen. Dan is het afschrikken met verhoogde defensie uitgaven geen vriendelijke basis om handel met elkaar te drijven.

Het lijkt erop of de VS steeds een duidelijker signaal van haar bondgenoten verlangt. Een bondgenoot die zich niet altijd als bondgenoot heeft gedragen, maar elke keer teruggrijpt naar de geschiedenis aan het begin van de vorige eeuw toen zij de bevrijder waren. Daar moeten wij de VS heel dankbaar voor zijn. Maar of dat betekent dat je eeuwig vooral de belangen van de VS moet dienen is de vraag. Wat ga je doen als je bevrijder van destijds zich in jouw nadeel gaat gedragen?

Europa staat voor een hele lastige keuze. De wereld staat een spannende periode te wachten waarbij spanningen zich waarschijnlijk met regelmaat zullen doen gelden. Vooral via handel en valuta. En hopelijk nooit meer via een wereldoorlog. En om dit laatste te voorkomen dienen wij steeds meer te investeren in defensie. Geld wat ook gebruikt kan worden voor de aanpak van klimaatveranderingen en armoedebestrijding. Het blijft een bijzondere wereld.

In de tussentijd wordt de spanning het meest duidelijk op de grens tussen de NAVO-landen en het Oosten. De wereldverhoudingen lijken te veranderen. Turkije vervreemd langzaam van het Westen en lijkt zijn keuze al te hebben gemaakt. Blijft Turkije binnen de NAVO? Of stapt de VS eruit?

Marco Knulst